«

»

Aug 25

Wat is er mis met diëten en wat werkt wél?

[Dit artikel hoort bij de module Voeding]

Volksstammen mensen geloven nog steeds dat als je overgewicht hebt, je er even een calorie- of vetbeperkt dieet tegenaan kunt gooien en dan komt de rest vanzelf. Waarom klinkt een dieet met minder calorieën en/of vet nou zo logisch maar waarom is dit tegelijkertijd de snelste weg naar juist meer (over)gewicht? Waarom is overgewicht juist niet een wiskundige vergelijking waarin geldt energie in is energie uit?

Klassieke diëten: vet- en/of caloriearm

De klassieke diëten schrijven voor dat je of veel minder vet of veel minder energie (calorieën) gaat eten voor een bepaalde tijd. Als je dit doet, zou je namelijk afvallen, want enkele hardnekkige ‘waarheden’ in de diëtetiek (voedingsleer) waar men, ondanks dat de waarheid bloot op straat ligt, nog steeds maar niet van wil afstappen zijn:

  • “van vet eten word je vet”
  • “als je minder calorieën eet dan je behoefte, val je af”
  • “wie dik is, heeft vetzucht, eet daardoor teveel en heeft dus geen discipline”

De bovenstaande stellingen vormen anno 2016 nog steeds de spil van overheidsprogramma’s en -visie. Toch is het achterhaald, want wetenschap heeft al blootgelegd dat het niet werkt zoals hier wordt voorgesteld.

Achterhaald idee #1:”Van vet eten word je vet”

Vetten zijn simpelweg nodig. Vetten leveren belangrijke vitamines zoals A,D, E en K, vetten zorgen voor een verzadigend gevoel, vetten bestrijden virussen en bacteriën in je lichaam, we hebben vetten nodig voor onze vet of koolhydratenweerstand, onze hersenen bestaan voor het grootste gedeelte uit vet en cholesterol. Het volhouden van een vetarm dieet is om te beginnen niet gezond en ten tweede ook helemaal niet aangenaam want vetten zijn belangrijke smaakmakers in onze voeding.

Een andere bijkomstigheid is dat klassieke diëten ook in 99% van de gevallen door klassiek geschoolde diëtistes worden voorgeschreven. Ik heb zelf op deze opleiding gezeten en geloof me als ik zeg dat de visie van de diëtist de visie is van de overheid en het Voedingscentrum. Met andere woorden: je eet wat de overheid denkt dat gezond is.

De diëtistische adviezen die je krijgt wijken zwaar af van waar onze lichamen voor gemaakt zijn. Zo worden verzadigde vetten angstvallig vermeden terwijl we ze keihard nodig hebben. Daarnaast wordt er een ongezonde nadruk gelegd op meervoudig onverzadigde oliën, die, als je er teveel van binnenkrijgt voor ernstige gezondheidsproblemen kunnen zorgen tot aan hart- en vaatziekten aan toe. Dit komt doordat deze plantaardige oliën vaak rijk aan omega-6-vetzuren zijn die de omega-3/omega-6 verhouding in het negatieve trekken. Want zonder de nodige omega-3 vetzuren, die je in bijvoorbeeld vis, groene bladgroenten, walnoten en hennepzaden vindt verhogen we hiermee ons risico op hart- en vaatziekten.

Wist je dat uit onderzoek is gebleken dat we onze energie miljoenen jaren geleden op de volgende manier over koolhydraten, vetten en eiwitten verdeelden?

  • Koolhydraten naar schatting 22-40 energie%
  • Vetten naar schatting 28-58 energie%
  • Eiwitten naar schatting 19-35 energie%

(Bronnen: Mann NJ. Paleolithic nutrition: what can we learn from the past?, Asia Pac J Clin Nutr. 2004;13(Suppl):S17); Cordain L et al. The paradoxical nature of hunter-gatherer diets: meat-based, yet non-atherogenic.)

Als je hier de gemiddelde percentages van neemt kom je uit op 31 energie% koolhydraten, 43 energie% vet en 27 energie% eiwit. De aanbevelingen van de Nederlandse Gezondheidsraad zijn als volgt:

  • Koolhydraten 40-70 energie%
  • Vetten naar schatting 20-40 energie%
  • Eiwitten naar schatting 10-25 energie%

(Bron: Richtlijnen Goede Voeding 2006)

Dus vanuit historisch perspectief zien we dat de nadruk met name op vetten lag. Ondanks dat adviseert de Gezondheidsraad dat we de nadruk gaan leggen op koolhydraten. Stof tot nadenken.

Als men zegt: “Je moet minder vette voeding eten zoals patat, chips en gebak” dan moet ik altijd een beetje lachen. Deze producten bevatten inderdaad vet ja, daar kan ik niets tegenin brengen. Maar deze producten bevatten eveneens vaak dubbel zoveel koolhydraten in de vorm van zetmeel en suikers! Maar dat vertellen ze er niet bij!

Het is door de aanwezigheid van deze suikers en zetmelen (die overigens uiteindelijk ook 100% in suikers omgezet worden in je lichaam) dat het vet tot vetopslag leidt ja. Simpelweg omdat de koolhydraten er voor zorgen dat je lever insuline aan je bloed gaat afgeven. En het is bekend dat het hormoon insuline vetverbranding onmogelijk maakt.

Wil je dus vet verbranden dan moet je inderdaad stoppen met (overdadig) chips, patat en gebak eten ja, maar niet om de reden die men zegt, namelijk omdat het zoveel vet zou bevatten, maar omdat het juist zoveel koolhydraten bevat. Dat zijn de verantwoordelijken voor het feit dat je aankomt als je deze voeding eet.

Achterhaald idee #2:”Als je minder calorieën eet dan je behoefte, val je af”

Veel mensen, waaronder diëtisten, zijn er nog steeds van overtuigd dat afvallen de uitkomst is van de som van calorieën die je eet en die je verbrandt en dat je om af te vallen dus op een calorie-arm dieet moet. De werkelijkheid zit echter anders in elkaar.

Een calorie-arm dieet is een dieet waarin je tijdelijk minder calorieën gaat eten. Stel dat je normaal gesproken 2500 kcal op een dag eet, dan ga je met een calorie-arm dieet bijvoorbeeld op 2000 kcal zitten. Je eet dus 500 kcal per dag minder en dat moet er in theorie voor zorgen dat je zo’n 55 gram lichaamsgewicht of vet per dag zou moeten verliezen of een kleine pond per week.

Maar zo simpel werkt ons lichaam niet want als je minder calorieën gaat eten, dan gaat je lichaam dat interpreteren alsof er te weinig voedsel is, er is schaarste en vanuit een overlevingsstrategie gaat je lichaam vervolgens je

calorieen

Bron:’Ik ben slank want ik eet – of De geheimen van onze voeding’, Montignac, M., Artulen, Valkenswaard (1996)

energiebehoefte naar beneden bijstellen. Met andere woorden, als je normaal gesproken 2500 kilocalorieën nodig had en nu 2000 krijgt denkt je lichaam, prima, dan ga ik toch op 1800 kcal behoefte zitten? Het gevolg is dat je dus op een lager energieniveau komt te zitten en evengoed nog teveel binnenkrijgt zodat je uiteindelijk effectief niet afvalt. Je verlaagt de energiebehoefte van je lichaam op een onnatuurlijke manier en je valt nog eens niet af ook.

Het plaatje (zie rechts) uit het bekende boek van Montignac ‘Ik ben slank want ik eet’ toont dit nog eens mooi.

Achterhaald idee #3:”Wie dik is, heeft vetzucht, eet daardoor teveel en heeft dus geen discipline”

Tot slot is er nog een groep mensen die het hardnekkige idee verdedigt dat ‘wie dik is, vetzucht heeft, daardoor teveel eet en dus geen discipline heeft’. Onzin! Zo blijkt als je het fysiologische verhaal achter obesitas objectief bekijkt en beredeneert (en tegen beschikbaar onderzoek houdt).

Allereerst bestaat vetzucht niet eens. Er is geen enkel fysiologisch mechanisme dat zou kunnen verklaren dat iemand verslaafd aan vetten zou kunnen raken. Wat echter inmiddels wél bekend is, is dat we verslaafd kunnen raken aan koolhydraten: suikers en zetmelen. Deze stoffen kunnen namelijk stoffen in ons lichaam vrijmaken die een fysiologische verklaring voor verslaving aannemelijk maken: serotonine en andere lichaamseigen opiaten zoals endorfinen.

Ik moet bij dit voorbeeld weer aan de patatjes, de chips en de gebakjes denken: dit is in de meeste voorstellingen van waar te dikke mensen zich te buiten aan gaan het typerende soort voedsel. En ja, dit is rijk aan vet, maar het is net zo rijk of rijker aan suikers!

Denk je dat onze Neolithische voorouders, die gemiddeld 43 energie% vet aten, dit deden omdat ze er verslaafd aan waren? Ik ook niet.

Ook het idee dat (te) dikke mensen teveel zouden eten is niet waar. Uit onderzoek blijkt dat deze mensen helemaal niet meer eten dan niet-dikke mensen. Vaak zelfs nog veel minder! Maar dat is dan ook gelijk weer een probleempunt, want dat had ik bij het vorige punt over te weinig calorieën al getackeld.

Maar er is wel een reden dat (te) dikke mensen willen blijven eten. Alleen schreeuwt hun lichaam niet om vet, maar om energie in de vorm van koolhydraten.

Een mens wordt niet van de een op de andere dag dik. Vaak gaan hier jaren overheen van verkeerde voeding, te weinig lichaamsbeweging en uitputting van lichaamsreserves, vitaminen en mineralen. Daarnaast zorgt de roofbouw voor het ontstaan van een ongevoeligheid voor het hormoon insuline. Hoe werkt dit?

Stel je even een persoon voor die de standaard Westerse voeding eet:

  • ’s morgens (witte) boterhammen met kaas of hagelslag
  • colaatje en zoete snacks tussendoor of koffie en een banaan
  • ’s middags boterhammen
  • colaatje en zoete snacks tussendoor of een patatje
  • ’s avonds aardappelen, groente, vlees en vla toe

Deze bovenstaande voeding klinkt saai en ziet er ongezond uit maar is gek genoeg voor heel veel mensen simpelweg normaal. Ik zal het je nog sterker vertellen: dat was het voor mij tot zo’n beetje 1999-2000 ook! Deze voeding zit bomvol suiker, koolhydraten en ongezonde vetten en bevat bijzonder weinig échte voeding.

Wat er gebeurt is dat het lichaam continu, de hele dag door wordt bestookt met insuline-pieken. Insuline-pieken na elke broodmaaltijd en na elk afzonderlijk colaatje of zoet snack tussendoor. Dit gaat een hele tijd goed, want het lichaam kan heus wel tegen een figuurlijk stootje, maar op een gegeven moment beginnen de lichaamscellen na de ettelijke insuline-aanvallen ongevoelig voor de insuline te worden. Het lichaam moet steeds meer insuline aanmaken om de suikers de cellen in de krijgen.

Op een gegeven punt is de grens bereikt en verandert de situatie van insuline-ongevoeligheid naar een complete insuline-resistentie (letterlijk: verzet tegen insuline, oftewel het lichaam reageert helemáál niet meer) die uiteindelijk niet lang daarna leidt tot de diagnose diabetes type 2: de lichaamscellen zijn onvoldoende in staat om insuline te herkennen. Dit leidt dan ook gelijktijdig tot hyperglykemie: chronisch hoge bloedsuikers.

De cellen kunnen niet of nauwelijks glucose opnemen en ‘schreeuwen’ om voeding. Daardoor blijft zo’n persoon ook eten: er wordt netto nagenoeg geen voeding opgenomen. Toch moet de in de bloedbaan gebrachte suiker ergens worden opgeslagen en dat gebeurt in de vorm van lichaamsvet. Een ander bijkomend probleem is dat het glucose dat nu overvloedig in de bloedbaan zweeft gaat reageren met de eiwitten uit de voeding. Dit heet glycering. De eiwitten worden ineffectief gemaakt en dit mechanisme is in verband gebracht met het ontstaan van de ziekte van Alzheimer en wordt ook wel diabetes type 3 genoemd.

Je wordt dan ook niet ‘vet’ omdat je teveel eet, je eet teveel omdat je ‘vet’ bent!

Een dik persoon heeft zeer waarschijnlijk insuline-resistentie en misschien ook al diabetes type 2. Zo’n persoon heeft geen gebrek aan discipline. Zo’n persoon doet simpelweg wat zijn of haar lichaam hem vertelt: eten omdat de cellen afgesloten zijn voor voeding.

Is er nog hoop voor mensen met diabetes type 2 en/of obesitas (zwaarlijvigheid)?

De taak die mensen te wachten staat die diabetes type 2 en/of obesitas hebben, is allereerst insuline-resistentie of -ongevoeligheid opheffen. In ieder geval moeten de volgende doelen worden gesteld:

  • het lichaam weer gevoelig maken voor insuline

Enerzijds kan dit bereikt worden door lichaamsbeweging. Dat hoeft echt niet gelijk hardlopen, krachttraining of de fitnesszaal te betekenen, maar er kan al begonnen worden met wandelen en/of zwemmen. Anderzijds moet de focus in voeding verschuiven van koolhydraten als primaire voeding naar eiwit en gezonde vetten. Sowieso moet het eten van suiker, (geraffineerd) zetmeel en tarweproducten in het algemeen worden gestopt en dient deze persoon zich exclusief te richten op eiwitrijke en vetrijke voeding. In het e-book 25 Power Recepten is precies dit soort voeding te vinden.

Hierbij moet je denken aan vlees, vis, gevogelte, schelp- en schaaldieren, eieren, noten, zaden, pitten, fruit, groenten, etc. Een tweede doel moet zijn

  • uiteindelijk afvallen

Door de combinatie van de juiste voeding, eventuele suppletie met vitamine- en mineraalrijke superfoods, voldoende vocht, supersmoothies, de juiste mindset en de juiste vorm van bewegen kunnen insuline-resistentie en overgewicht uiteindelijk worden omgedraaid.

Er is dus zeker (nog) hoop voor (overgewichtige) mensen met diabetes type 2. Dit vereist dan wel betrokkenheid van de professional en een uitstekende motivatie van de betrokkene zelf.

Wil je méér energie, afvallen en je structureel lekkerder voelen?

30 Dagen FitPlanWaarom probeer je dan niet eens het 30 Dagen FitPlan?

Het 30 Dagen FitPlan is een online cursus met

  • bijna 3 uur aan informatieve video’s
  • 20 online artikelen
  • een digitaal receptenboek met 25 gezonde recepten
  • en een aantal interessante andere extra’s

Je kunt bovendien 30 dagen lang zonder risico proberen of het wat voor je is, want bevalt het niet of ben je op een andere manier niet tevreden, dan krijg je je aankoopbedrag tot de laatste cent terugbetaald.

Neem gewoon de proef op de som en probeer het een maand. Ik heb al heel wat mensen blij mogen maken met meer energie, een gezondere huid, een beter cholesterol of een gaatje strakker met de broek!

Klik hier om direct te bestellen of klik hier voor meer informatie over het product.


Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /home/bartvanv/public_html/leden/wp-includes/class-wp-comment-query.php on line 399

1 reactie

  1. Jenny 62

    Klinkt allemaal hee logisch. Na vele dieeten en weinig resultaat. Geloof ik dat dit een oplossing is.

Geef een reactie